آیا دادن پستانک به نوزاد کار درستی است؟
پستانک می‌تواند به آرام شدن بعضی از نوزادان کمک کند، اما استفاده از آن برای همه کودکان ضروری نیست. تصمیم درباره دادن پستانک باید با توجه به شیردهی، نیاز کودک، الگوی خواب و نظر پزشک یا مراقب سلامت گرفته شود. در این مقاله مزایا و معایب پستانک، تأثیر آن بر شیردهی و خواب ایمن، روش استفاده درست و زمان مناسب برای ترک آن را بررسی می‌کنیم.
آیا همه نوزادان به پستانک نیاز دارند؟
خیر. مکیدن یک نیاز طبیعی در دوران نوزادی است و بسیاری از نوزادان با شیر خوردن، در آغوش گرفته شدن و تماس پوستی آرام می‌شوند. بعضی نوزادان نیز از مکیدن غیرتغذیه‌ای، یعنی مکیدن بدون دریافت شیر، احساس آرامش می‌کنند و ممکن است پستانک برایشان مفید باشد.
اگر نوزاد پستانک را قبول نمی‌کند، نباید او را مجبور کرد. پستانک یک وسیله کمکی است و جایگزین شیر خوردن، توجه والدین یا بررسی علت گریه و بی‌قراری کودک نمی‌شود.
مزایای احتمالی پستانک برای نوزاد
آرام کردن کودک
مکیدن می‌تواند برای برخی نوزادان آرامش‌بخش باشد و در زمان‌هایی مانند بی‌قراری، خستگی یا آماده شدن برای خواب به آرام شدن آن‌ها کمک کند. البته گریه نوزاد همیشه به معنی نیاز به مکیدن نیست. گرسنگی، پوشک خیس، گرما، سرما، درد یا بیماری نیز باید بررسی شود.
کمک به خواب ایمن
آکادمی اطفال آمریکا پیشنهاد می‌کند والدین در زمان چرت روزانه و خواب شبانه، پستانک را به نوزاد پیشنهاد کنند؛ زیرا استفاده از پستانک هنگام خواب با کاهش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد یا SIDS ارتباط دارد. این موضوع به معنای حذف کامل خطر SIDS یا تضمین پیشگیری از آن نیست.
برای کاهش خطر خواب ناایمن، نوزاد باید به پشت، روی سطحی صاف و سفت و در تخت یا گهواره مخصوص خودش بخوابد. پستانک به‌تنهایی جایگزین این اصول مهم نیست.
کمک به آرام شدن هنگام برخی اقدامات پزشکی
مکیدن پستانک ممکن است در بعضی شرایط پزشکی، مانند انجام برخی اقدامات کوتاه‌مدت، به کاهش ناراحتی نوزاد کمک کند. درباره استفاده از پستانک در چنین موقعیت‌هایی بهتر است با تیم درمانی مشورت شود.
آیا پستانک با شیردهی تداخل دارد؟
در روزهای نخست پس از تولد، مهم است که نوزاد مکیدن مؤثر از سینه را یاد بگیرد و شیردهی روند مناسبی پیدا کند. به همین دلیل، اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه می‌شود، بسیاری از متخصصان توصیه می‌کنند معرفی پستانک تا زمانی که شیردهی تثبیت شود به تأخیر بیفتد.
زمان تثبیت شیردهی برای همه مادران و نوزادان یکسان نیست و نمی‌توان برای همه خانواده‌ها یک عدد ثابت مانند چهار هفته تعیین کرد. اگر نوزاد وزن‌گیری مناسبی ندارد، در گرفتن سینه مشکل دارد، شیر خوردن او دردناک است یا تعداد پوشک‌های خیس کمتر از حد انتظار است، بهتر است پیش از استفاده منظم از پستانک با پزشک کودک یا مشاور شیردهی صحبت کنید.
پستانک نباید برای به تأخیر انداختن وعده شیر استفاده شود. در هفته‌های اول زندگی، هر زمان نوزاد نشانه‌های گرسنگی نشان می‌دهد، ابتدا باید نیاز تغذیه‌ای او پاسخ داده شود.
معایب و عوارض احتمالی پستانک
وابستگی به پستانک برای خواب
بعضی کودکان برای خوابیدن به پستانک عادت می‌کنند و اگر پستانک از دهانشان بیفتد، دوباره به کمک والدین نیاز دارند. این موضوع ممکن است بیداری‌های شبانه را بیشتر کند، به‌ویژه زمانی که کودک هنوز نمی‌تواند خودش پستانک را پیدا و در دهان بگذارد.
تأثیر بر دندان‌ها و فرم فک
نگرانی اصلی درباره پستانک، استفاده مکرر و طولانی‌مدت است؛ نه استفاده کوتاه‌مدت در دوران نوزادی. تداوم عادت مکیدن غیرتغذیه‌ای می‌تواند با تغییر در نحوه قرار گرفتن دندان‌ها و رشد فک ارتباط داشته باشد. یکی از مشکلات احتمالی، باز ماندن بخش جلویی دندان‌ها هنگام بسته شدن دهان یا «اپن‌بایت قدامی» است.
آکادمی دندان‌پزشکی کودکان آمریکا توصیه می‌کند عادت مکیدن غیرتغذیه‌ای، از جمله پستانک، تا حداکثر ۳۶ ماهگی کنار گذاشته شود. با این حال، برخی راهنماهای NHS پیشنهاد می‌کنند، برخی راهنماهای NHS پیشنهاد می‌کنند والدین از حدود ۱۰ تاستانک برنامه‌ریزی کنند. ترک زودتر معمولاً باعث می‌شود مدیریت این عادت آسان‌تر باشد و مدت تماس آن با دندان‌ها کاهش پیدا کند.
احتمال افزایش عفونت گوش
در برخی پژوهش‌ها میان استفاده طولانی یا مکرر از پستانک و افزایش احتمال عفونت گوش میانی ارتباط مشاهده شده است. این ارتباط به معنی ابتلای قطعی هر کودک مصرف‌کننده پستانک نیست، اما اگر کودک مرتب دچار عفونت گوش می‌شود، محدود کردن پستانک و مشورت با پزشک می‌تواند منطقی باشد.
خطر انتقال میکروب
پستانک آلوده یا آسیب‌دیده می‌تواند میکروب‌ها را به دهان کودک منتقل کند. همچنین اگر پستانک با مواد شیرین آلوده شود، خطر پوسیدگی دندان افزایش می‌یابد.
شواهد موجود نشان نمی‌دهد که پستانک سالم و بدون مواد شیرین، به‌تنهایی علت مستقیم پوسیدگی زودرس دندان‌های کودکان باشد. مشکل اصلی، تماس دندان‌ها با قند و همچنین تداوم طولانی‌مدت عادت مکیدن است.
روش صحیح استفاده از پستانک
- اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه می‌شود، معرفی پستانک را تا تثبیت شیردهی به تأخیر بیندازید.
- پستانک را به زور در دهان کودک نگذارید و برای نگه داشتن آن از مواد شیرین استفاده نکنید.
- پستانک را به عسل، شکر، مربا یا هر ماده شیرین دیگری آغشته نکنید.
- پستانک را مرتب طبق دستور سازنده بشویید و در صورت آسیب، ترک یا تغییر شکل آن را دور بیندازید.
- برای ایمنی بیشتر، از پستانک یک‌تکه با اندازه مناسب سن کودک استفاده کنید.
- پستانک را با نخ، زنجیر یا بند بلند به لباس یا گردن نوزاد وصل نکنید، به‌خصوص هنگام خواب.
- برای آرام کردن هر گریه‌ای فوراً از پستانک استفاده نکنید و ابتدا علت بی‌قراری را بررسی کنید.
- مصرف پستانک را به زمان خواب یا موقعیت‌های ضروری محدود کنید.
- اگر پستانک هنگام خواب از دهان نوزاد افتاد، لازم نیست برای برگرداندن آن کودک را بیدار کنید.
چه زمانی برای ترک پستانک مناسب است؟
بهتر است کاهش مصرف پستانک از پایان سال اول زندگی آغاز شود. می‌توانید ابتدا استفاده از پستانک را به زمان خواب محدود کنید و سپس آن را به‌تدریج کنار بگذارید. راهنماهای NHS معمولاً ترک پستانک را حدود ۱۰ تا ۱۲ ماهگی یا حداکثر تا ۱۲ ماهگی پیشنهاد می‌کنند.
آکادمی دندان‌پزشکی کودکان آمریکا نیز توصیه می‌کند عادت مکیدن غیرتغذیه‌ای تا ۳۶ ماهگی متوقف شود. به همین دلیل، اگر کودک هنوز در دو یا سه سالگی به پستانک وابسته است، بهتر است برای ترک آن برنامه مشخصی داشته باشید و در صورت نگرانی درباره دندان‌ها با دندان‌پزشک کودکان مشورت کنید.
چگونه پستانک را از کودک بگیریم؟
- ابتدا زمان‌های استفاده را یادداشت کنید تا مشخص شود کودک در چه موقعیت‌هایی بیشتر به پستانک نیاز دارد.
- مصرف پستانک را از زمان‌های بیداری حذف کنید و آن را فقط برای خواب نگه دارید.
- به‌جای پستانک، روش‌های دیگری مانند آغوش، نوازش، قصه، موسیقی آرام یا یک برنامه ثابت خواب را امتحان کنید.
- برای کودک بزرگ‌تر، زمان ترک را با زبان ساده توضیح دهید و از تنبیه یا شرمنده کردن او خودداری کنید.
- در برابر اعتراض کودک آرام و ثابت‌قدم بمانید و برای آرام کردن او دوباره به مصرف نامحدود پستانک برنگردید.
- اگر کودک بیمار است، دندان درمی‌آورد یا تغییر بزرگی در زندگی‌اش رخ داده است، ممکن است به زمان بیشتری برای ترک نیاز داشته باشد.
چه زمانی باید با پزشک یا دندان‌پزشک مشورت کرد؟
در شرایط زیر بهتر است از پزشک کودک، مشاور شیردهی یا دندان‌پزشک کودکان کمک بگیرید:
- نوزاد برای شیر خوردن از سینه مشکل دارد یا وزن‌گیری او مناسب نیست.
- کودک به‌طور مکرر دچار عفونت گوش می‌شود.
- کودک پس از ۱۲ ماهگی همچنان بیشتر ساعات بیداری از پستانک استفاده می‌کند.
- پستانک تا نزدیک سه‌سالگی همچنان یک عادت ثابت باقی مانده است.
- بین دندان‌های
- بین دندان‌های کودک فاصله غیرعادی ایجاد شده یا هنگام جلویی روی هم قرار نمی‌گیرند.
- برای خواباندن کودک تنها از پستانک استفاده می‌شود و روش‌های دیگر مؤثر نیستند.
پرسش‌های متداول
آیا پستانک باعث پوسیدگی دندان می‌شود؟
خود پستانک به‌تنهایی علت مستقیم پوسیدگی دندان محسوب نمی‌شود. اما آغشته کردن آن به عسل، شکر، مربا یا مواد شیرین می‌تواند خطر پوسیدگی را افزایش دهد. استفاده طولانی‌مدت نیز ممکن است روی نظم دندان‌ها و رشد فک اثر بگذارد.
آیا می‌توان از همان روزهای اول تولد پستانک داد؟
اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه می‌شود، بهتر است تا زمانی که شیردهی به‌خوبی برقرار شود صبر کنید. برای نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند نیز رعایت اصول ایمنی و توجه به نشانه‌های گرسنگی اهمیت دارد. در صورت وجود مشکل پزشکی یا تولد نارس، درباره زمان استفاده با پزشک مشورت کنید.
آیا اگر نوزاد پستانک را پس زد، باید دوباره آن را امتحان کنیم؟
خیر. بعضی نوزادان پستانک را نمی نوزادان پستانک را نمی‌پذیرند و نیازی نیست برای استفادهp>
آیا پستانک در زمان خواب از SIDS جلوگیری می‌کند؟
پیشنهاد پستانک هنگام چرت و خواب شبانه با کاهش خطر SIDS ارتباط دارد، اما از این سندرم به‌طور کامل پیشگیری نمی‌کند. خواباندن نوزاد به پشت، استفاده از سطح خواب صاف و سفت و حذف بالش، پتوهای آزاد و وسایل نرم همچنان ضروری است.
بهترین سن برای ترک پستانک چه زمانی است؟
بهتر است کاهش مصرف از حدود ۱۰ تا ۱۲ ماهگی شروع شود و پستانک تا حد امکان تا پایان سال اول کنار گذاشته شود. در هر حال، توصیه می‌شود عادت مکیدن غیرتغذیه‌ای حداکثر تا ۳۶ ماهگی متوقف شود.
جمع‌بندی
پستانک برای همه نوزادان ضروری نیست، اما می‌تواند برای آرام کردن بعضی کودکان و در زمان خواب رعایت اصول خوابایت اصول خواب ایمن، مفید باشد. اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه می‌شود، بهتر است معرفی پستانک تا تثبیت شیردهی به تعویق بیفتد. مهم‌ترین نکته، محدود کردن مصرف در طول زمان و برنامه‌ریزی برای ترک آن در سال اول یا سال‌های ابتدایی زندگی است.
در صورت وجود مشکل در شیردهی، عفونت‌های مکرر گوش، وابستگی شدید به پستانک یا نگرانی درباره دندان‌ها و فک، تصمیم‌گیری را به فک، تصمیم‌گیری را به‌تنهایی انجام ندهید وزشک کودکان مشورت کنید.
